16 kwietnia 2019

Wynagrodzenie za zastępstwo za strajkujących

Z uwagi na docierające do Kuratorium Oświaty pytania związane z wątpliwościami nauczycieli, którzy nie uczestniczą w strajku, dotyczącymi realizowania zajęć opiekuńczo-wychowawczych wykraczających ponad wymiar godzin realizowanych przez tych nauczycieli (wynikający z przydziału godzin w danym roku szkolnym) wyjaśniamy:

Stosownie do treści przepisów art. 42 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (Dz.U. z 2018 r. poz. 967 z późn. zm.) w ramach czasu pracy, o którym mowa w ust. 1 [tj. – w przypadku nauczyciela zatrudnionego w pełnym wymiarze zajęć – nieprzekraczającym 40 godzin na tydzień], oraz ustalonego wynagrodzenia nauczyciel obowiązany jest realizować:

1) zajęcia dydaktyczne, wychowawcze i opiekuńcze, prowadzone bezpośrednio z uczniami lub wychowankami albo na ich rzecz, w wymiarze określonym w ust. 3 lub ustalonym na podstawie ust. 4a albo ust. 7;

2) inne zajęcia i czynności wynikające z zadań statutowych szkoły, w tym zajęcia opiekuńcze i wychowawcze uwzględniające potrzeby i zainteresowania uczniów;

3) zajęcia i czynności związane z przygotowaniem się do zajęć, samokształceniem i doskonaleniem zawodowym.

Z kolei art. 35 ust. 2a Karty Nauczyciela przez godzinę doraźnego zastępstwa rozumie się przydzieloną nauczycielowi godzinę zajęć dydaktycznych, wychowawczych lub opiekuńczych powyżej tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin zajęć dydaktycznych, wychowawczych lub opiekuńczych, której realizacja następuje w zastępstwie nieobecnego nauczyciela.

Nie budzi zatem wątpliwości, że godziny doraźnych zastępstw stanowią zajęcia dydaktyczne, wychowawcze i opiekuńcze, prowadzone bezpośrednio z uczniami lub wychowankami albo na ich rzecz, a zatem nie są realizowane w ramach innych zajęć i czynności wynikających z zadań statutowych szkoły.

Należy również zauważyć, że pojęcie „godzin doraźnych zastępstw” nie jest tożsame z „godzinami ponadwymiarowymi” zatem mogą być one również realizowane m.in. przez osoby zajmujące w szkole stanowiska kierownicze.

Jednocześnie różnice między tymi pojęciami skutkują tym, że dyrektor w przydzielaniu godzin doraźnych zastępstw nie jest ograniczony przepisami, które stanowią, że musi uzyskać zgodę nauczyciela na przydzielenie godzin w wymiarze przekraczającym ¼ tygodniowego wymiaru godzin (jak to ma miejsce w przypadku godzin ponadwymiarowych). Przepisami ograniczającymi dyrektora w powyższym zakresie są ust. 1 i 2 w art. 42 Karty Nauczyciela, które stanowią o tygodniowej normie czasu pracy nauczyciela zatrudnionego w pełnym wymiarze godzin oraz obowiązkach wykonywanych w tym czasie. Takim przepisem będzie również art. 69 ust. 2 Karty Nauczyciela zobowiązującym dyrektora do udzielenia kobiecie karmiącej dziecko jednej godziny [60 minut] przerwy wliczanej do czasu pracy, w przypadku gdy jej czas pracy wynosi ponad 4 godziny ciągłej pracy w ciągu dnia.

Biorąc powyższe pod uwagę należy stwierdzić, że godziny realizowane przez nauczycieli w zastępstwie za strajkujących nauczycieli (którzy de facto są nieobecni na swoich godzinach dydaktycznych, wychowawczych lub opiekuńczych) stanowią godziny doraźnych zastępstw, za które – stosownie do treści art. 35 ust. 3 Karty Nauczyciela – przysługuje wynagrodzenie według stawki osobistego zaszeregowania nauczyciela, z uwzględnieniem dodatku za warunki pracy.

Odmowa wypłaty należnego wynagrodzenia nauczycielom realizującym zastępstwa w okresie strajku będzie stanowiła naruszenie praw pracowniczych, których dochodzenie może nastąpić w drodze powództwa do sądu pracy.

Niezależnie od powyższego skargi związane z tego rodzaju naruszeniami praw pracowniczych podlegają kontroli Państwowej Inspekcji Pracy oraz organów prowadzących szkoły.